Kamenorezac Malo Crniće – Gajić Granit izrađuje nadgrobne spomenike, poklopne ploče i porodične grobnice za Malo Crniće i sela Stiga, u blizini Požarevca. Kamen se obrađuje u radionici u Kruševcu, a gotov spomenik dovozimo i montiramo na groblju, na pripremljen temelj. Radimo i rekonstrukciju starih spomenika, dopisivanje imena i zamenu dotrajalih ploča. U tekstu su opisani spomenici koji se pripremaju za života, velike laserske slike i portreti u punoj figuri, razlike između indijskog i kineskog granita i način prenosa natpisa sa starog obeležja, uz spisak mesta u kojima izlazimo na teren.
U istočnoj Srbiji nije retkost da ljudi sami, za života, podignu spomenik sebi i supružniku. Na ploči se ispišu imena, godina rođenja i portreti, a mesto za godinu smrti ostaje prazno. Mnogi tako žele da sami izaberu kamen, izgled i natpis, i da rodbini olakšaju brigu u teškom trenutku. Ovakav spomenik za života izrađuje se kao i svaki drugi, uz planiranje prostora za kasnije dopisivanje. Kada dođe vreme, godina se urezuje istom tehnikom i bojom, tako da se dodatak ne primećuje.
Na grobljima Stiga i Braničeva često se vide spomenici sa velikim laserskim slikama, gde je preminuli prikazan u punoj figuri, pored kuće, traktora ili u omiljenom okruženju. Lasersko graviranje omogućava da se na poliranom crnom granitu prenesu i najsitniji detalji fotografije, od izraza lica do šara na odeći. Za ovakvu sliku potrebna je velika ploča i kvalitetan snimak visoke rezolucije. Scena se može sastaviti i od više fotografija, na primer lik sa jedne i kuća sa druge. Rezultat je obeležje koje priča priču o životu čoveka, a ne samo o datumima.
Najviše crnog granita na tržištu dolazi iz Indije i Kine. Indijski crni granit poznat je po dubokoj, ujednačenoj crnoj boji i velikoj gustini, zbog čega dugo zadržava sjaj i najbolje prikazuje laserske slike. Kineske vrste često su za nijansu svetlije, sa sitnim sivkastim zrncima, ali su povoljnije i sasvim dovoljne za jednostavnije spomenike. Kvalitet zavisi i od konkretnog kamenoloma, pa se ploče iz iste zemlje mogu međusobno razlikovati. Za velike portrete preporučuje se najtamniji i najgušći kamen, na kome će svetle linije biti najoštrije.
Kada se stari spomenik menja novim, natpis se najpre pažljivo prepisuje i fotografiše, slovo po slovo. Posebna pažnja posvećuje se starim imenima, nadimcima i datumima, koji su ponekad teško čitljivi zbog istrošenosti. Rodbina proverava prepis pre izrade, pošto ona najbolje zna tačne podatke. Na novom spomeniku raspored može ostati isti ili se prilagoditi, a stari epitaf i simboli mogu se sačuvati u izvornom obliku. Ako je stari portret na porcelanu očuvan, može se preneti na novu ploču.
Izrada nadgrobnih spomenika Malo Crniće obuhvata varošicu i sva sela opštine. Spomenike montiramo u Boževcu, Velikom Crniću, Kalištu, Kobilju, Kravljem Dolu, Kulji i Smoljincu, kao i u Šapinama, Crljencu, Salakovcu, Toponici, Batuši, Aljudovu i Zabregi. Radovi se izvode na seoskim grobljima u ravnici i po brežuljcima uz Mlavu.
Iz Kruševca se do Malog Crnića stiže auto-putem ka Požarevcu, a zatim lokalnim putevima kroz Stig. Većina sela povezana je asfaltnim putevima, tako da kamion sa kamenom prilazi gotovo svakom groblju. Kod grobalja na brdu ili sa uskim prilazom delovi spomenika prenose se manjim vozilom. Termin montaže dogovara se unapred, a veći radovi planiraju se za ceo dan.
U praksi se može organizovati nadgrobni spomenik Boževac za novu grobnicu, poklopna ploča Veliko Crniće za uređenje postojećeg groba ili obnova spomenika Kobilje ako je staro obeležje potamnelo. Montaža se obavlja i u Kalištu, Kulji, Smoljincu, Šapinama i Crljencu, bez obzira na veličinu groblja.
Cena spomenika Malo Crniće zavisi od vrste i porekla granita, dimenzija ploče i obima graviranja. Velike laserske slike i portreti u punoj figuri traže više vremena i veću ploču, što se odražava na iznos. Indijski granit skuplji je od kineskog, a jednostavan natpis bez slike spada u povoljnije varijante. Pre početka izrade naručilac dobija ponudu sa svim stavkama.
Laserska slika urezana je u sam kamen i ne može se izbrisati, ali njena jasnoća zavisi od čistoće površine. Prašina i masne fleke zamagljuju svetle linije, zato se ploča pere mlakom vodom i mekom krpom, bez abrazivnih sredstava. Ogrebotine od grubih sunđera ili žičanih četki trajno oštećuju sjaj oko portreta. Povremena primena zaštitnog sredstva za granit pojačava kontrast između crne pozadine i svetlog crteža.
