Kamenorezac Sečanj – Gajić Granit izrađuje nadgrobne spomenike, poklopne ploče i porodične grobnice za Sečanj i sela duž Tamiša u srednjem Banatu. Kamen se obrađuje u radionici u Kruševcu, a gotov spomenik dovozimo i montiramo na groblju, na pripremljen temelj. Radimo i rekonstrukciju starih spomenika, dopisivanje imena i zamenu dotrajalih ploča. U nastavku je objašnjeno po čemu se razlikuju spomenici od teraca i prirodnog kamena, kako se obeležava grob u prvim mesecima posle sahrane, šta odlikuje savremeni minimalistički dizajn i kako se grobno mesto uređuje zelenilom, uz spisak mesta u kojima izlazimo na teren.
Na mnogim seoskim grobljima u Banatu i danas stoje spomenici od teraca, mešavine cementa i sitno drobljenog mermera, koja je decenijama bila povoljnija zamena za pravi kamen. Teraco se liva u kalupe i brusi, pa na prvi pogled podseća na mermer, ali je znatno porozniji. Vremenom upija vlagu, tamni, puca na ivicama, a armatura unutra rđa i razara ga iznutra. Prirodni granit nema ove slabosti i zadržava izgled mnogo duže. Kod obnove starih grobova teraco se najčešće uklanja i menja granitnom pločom, uz prepis postojećeg natpisa.
Odmah posle sahrane na grob se postavlja drveni krst ili privremena tabla sa imenom, datumima i ponekad fotografijom. Ovo obeležje stoji dok se zemlja ne slegne i rodbina ne odluči kakav trajni spomenik želi. Privremeni krst treba zaštititi od vlage i povremeno proveriti da li se nakrivio. U tom periodu korisno je izmeriti grobno mesto, fotografisati okolne grobove i razmisliti o natpisu, kako bi porudžbina bila spremna na vreme. Kada se postavi kameni spomenik, drveni krst se uklanja ili, prema želji ukućana, ostavlja uz novo obeležje.
Mlađe generacije sve češće biraju spomenike čistih linija, bez mnogo ukrasa, sa asimetričnim rasporedom i kombinacijom poliranih i mat površina. Minimalistički spomenik može imati tanku uspravnu ploču pomerenu u stranu, horizontalno polje sa natpisom ili jednostavan urezani krst. Ovakav dizajn ističe ime i portret, a deluje moderno i nenametljivo. Kombinuje se sa sivim, crnim ili belim granitom, ponekad uz detalj od nerđajućeg čelika ili stakla. Jednostavnost ne znači i nižu cenu, pošto precizno sečenje i savršeno ravne ivice zahtevaju pažljivu izradu.
Pored pune poklopne ploče, grobno mesto se može urediti kao mali vrt, sa kamenim okvirom i prostorom za biljke. Unutar bordura sade se niske, otporne vrste, poput puzavih četinara, čuvarkuće ili sezonskog cveća, koje ne zahtevaju svakodnevno zalivanje. Površina između biljaka prekriva se dekorativnim belim ili sivim šljunkom preko geotekstila, čime se sprečava rast korova. Drveće i visoko žbunje ne sade se uz spomenik, jer koreni vremenom podižu i pomeraju kamen. Ovakvo uređenje deluje toplo i živo, a održava se lako.
Izrada nadgrobnih spomenika Sečanj obuhvata varošicu i sva sela opštine. Spomenike montiramo u Jaši Tomiću, Banatskoj Dubici, Boki, Busenju, Jarkovcu i Konaku, kao i u Krajišniku, Neuzini, Sutjesci i Šurjanu. Radovi se izvode na gradskom i seoskim grobljima, pravoslavnim i katoličkim.
Iz Kruševca se do Sečnja stiže auto-putem do Beograda, a potom preko Zrenjanina ili Pančeva prema istoku Banata. Sela su raspoređena uz Tamiš i povezana ravnim putevima, pa kamion sa kamenom lako prilazi većini grobalja. U Jaši Tomiću, Boki i Šurjanu, blizu granice sa Rumunijom, montaža se, kada je moguće, planira zajedno sa radovima u susednim selima.
U praksi se može organizovati nadgrobni spomenik Jaša Tomić za novu grobnicu, poklopna ploča Neuzina za uređenje postojećeg groba ili zamena teraco spomenika Krajišnik ako je staro obeležje ispucalo. Montaža se obavlja i u Banatskoj Dubici, Busenju, Jarkovcu, Konaku i Sutjesci, bez obzira na veličinu groblja.
Cena spomenika Sečanj zavisi od vrste granita, dimenzija, oblika i obima graviranja. Minimalistički modeli sa preciznim spojevima i detaljima od čelika posebno se obračunavaju, a uklanjanje starog teraca i uređenje grobnog mesta zelenilom i šljunkom predstavljaju zasebne stavke. Na konačnu računicu deluju i priprema temelja i udaljenost sela. Pre početka izrade naručilac dobija ponudu u kojoj je svaka stavka jasno navedena.
Na ravničarskim grobljima trava brzo raste, a košenje trimerom sa strunom ili nožem često ošteti ivice kamena. Struna ostavlja sitne ogrebotine i mat tragove na poliranom granitu, a udarac nožem može da okrni ugao ploče. Zbog toga se trava uz sam spomenik seče ručno ili makazama, a trimer koristi na bezbednoj udaljenosti. Još bolje rešenje je pojas šljunka ili kamene bordure oko groba, koji sprečava rast trave uz ploču i skraćuje održavanje.
