Kamenorezac Plandište – Gajić Granit izrađuje nadgrobne spomenike, poklopne ploče i porodične grobnice za Plandište i banatska sela u njegovoj okolini. Kamen se obrađuje u radionici u Kruševcu, a gotov spomenik dovozimo i montiramo na groblju, zajedno sa temeljem. Radimo i rekonstrukciju starih spomenika, dopisivanje imena i zamenu oštećenih ploča. Tekst objašnjava kako se izrađuju natpisi na više jezika, po čemu se razlikuju katolički i pravoslavni spomenici, šta se radi sa starim gvozdenim krstovima i kako se temelj priprema na ravničarskom tlu, uz spisak mesta u kojima izlazimo na teren.
U opštini Plandište vekovima zajedno žive Srbi, Mađari, Rumuni i drugi narodi, pa se na grobljima nalaze natpisi na više jezika i pisama. Za natpis na mađarskom potrebna su slova sa posebnim znakovima, poput ö, ü i ő, a rumunski jezik ima svoje oznake iznad i ispod pojedinih slova. Ovi znakovi se precizno graviraju kao i ostatak teksta, uz proveru pravopisa pre izrade. Na zajedničkom spomeniku moguće je kombinovati ćirilicu i latinicu ili dva jezika, na primer ime na jednom, a epitaf na drugom. Tekst koji dostavi naručilac prenosi se tačno, slovo po slovo, bez automatskih ispravki koje bi promenile značenje.
Na katoličkim grobljima često se sreće latinski krst, raspeće, figura anđela ili Bogorodice, kao i natpisi na latinici. Pravoslavni spomenici obično nose krst sa tri prečke, ikonu ili ornament vinove loze, a natpis je najčešće na ćirilici. U katoličkoj tradiciji česti su i niži spomenici sa kosom pločom i vazama za cveće, dok pravoslavni običaj daje prednost uspravnim pločama sa portretom. Svaki simbol izrađuje se u skladu sa verom preminulog i pravilima groblja, a mešoviti brakovi ponekad dobijaju spomenik sa oba obeležja.
Mnoga banatska groblja čuvaju stare krstove od livenog gvožđa, sa ukrasima u obliku lišća, zraka i cvetova. Vremenom rđaju, a kamena ili betonska postolja na kojima stoje pucaju i tonu. Takav krst se može skinuti, očistiti i zaštititi, a zatim vratiti na novo postolje od granita, sa urezanim imenima koja su na starom obeležju izbledela. Ukoliko je metal previše oštećen, porodica može izabrati kameni krst sličnog oblika, koji čuva izgled starog groba. Na ovaj način se poštuje nasleđe, a grobno mesto dobija trajnu i sigurnu podlogu.
Zemljište u Banatu uglavnom je sastavljeno od lesa i gline, koji upijaju vodu u kišnom periodu, a leti se suše i pucaju. Zbog tog stalnog skupljanja i širenja nepravilno izveden temelj vremenom se krivi, a ploče se razmiču. Temelj se zato izliva sa armaturom i dovoljne dubine, na sloju šljunka koji ravnomerno raspoređuje opterećenje. Ivice grobnice dodatno se ojačavaju betonskim okvirom, kako voda ne bi podlokavala tlo ispod ploča. Pravilno pripremljena podloga omogućava da spomenik ostane ravan i posle mnogo sušnih leta i kišnih jeseni.
Izrada nadgrobnih spomenika Plandište obuhvata varošicu i sva sela opštine. Spomenike montiramo u Banatskom Sokolcu, Baricama, Velikoj Gredi, Velikom Gaju, Dužinama i Jermenovcima, kao i u Kupiniku, Laudonovcu, Margiti, Markovićevu, Miletićevu, Starom Lecu i Hajdučici. Radovi se izvode na pravoslavnim, katoličkim i opštinskim grobljima.
Iz Kruševca se do Plandišta stiže auto-putem do Beograda, a zatim preko Pančeva prema Vršcu. Sela su raspoređena po ravnici i povezana dobrim putevima, tako da kamion sa kamenom može da priđe gotovo svakom groblju. Ovakav pristup olakšava dopremu velikih ploča i porodičnih grobnica bez ručnog prenosa. Termin montaže dogovara se unapred, a za veće radove planira se ceo dan na terenu.
U praksi se može organizovati nadgrobni spomenik Velika Greda za novu grobnicu, poklopna ploča Banatski Sokolac za uređenje postojećeg groba ili obnova spomenika Stari Lec ako je staro obeležje nakrivljeno ili izbledelo. Montaža se obavlja i u Hajdučici, Margiti, Markovićevu, Miletićevu i Kupiniku, bez obzira na veličinu groblja.
Cena spomenika Plandište zavisi od vrste granita, dimenzija, oblika i obima graviranja. Natpisi na dva jezika, figure anđela ili raspeća i obnova starih gvozdenih krstova posebne su stavke koje utiču na konačan iznos. Na ukupnu računicu deluju i priprema temelja i uklanjanje starog obeležja. Pre početka izrade naručilac dobija ponudu sa svim stavkama.
Leti se tamni granit na suncu jako zagreje, pa ga ne treba prati hladnom vodom u podne. Najbolje vreme za čišćenje je rano jutro ili predvečerje, kada je kamen hladan i voda se ne suši odmah ostavljajući fleke. Košava i vetrovi sa polja nanose prašinu koja se zadržava u uglovima i slovima, i nju treba ukloniti mekom četkom pre pranja. Zimi vetar lomi suvo cveće i venčiće, zbog čega se oni vezuju ili sklanjaju da ne bi oštetili ploču.
